بینی یکی از برجسته‌ترین و حساس‌ترین اجزای صورت است که به دلیل موقعیت مرکزی‌اش، بیش از سایر بخش‌ها در معرض آسیب قرار دارد. تصادف، ضربه در حین ورزش، سقوط یا حتی برخورد ساده می‌تواند به آسیب در ناحیه بینی منجر شود. اما آیا هر ضربه به بینی، شکستگی محسوب می‌شود؟ در بسیاری از موارد، بیماران بین ضرب‌دیدگی و شکستگی بینی تفاوت قائل نمی‌شوند؛ در حالی که این دو وضعیت تفاوت‌های قابل‌توجهی از نظر علائم، شدت، نیاز به درمان و عوارض دارند.

در این مقاله، به طور کامل به بررسی تفاوت‌های ضرب‌دیدگی و شکستگی بینی می‌پردازیم و به شما کمک می‌کنیم تشخیص دهید که با یک آسیب سطحی روبه‌رو هستید یا مشکلی جدی‌تر که نیاز به مداخله پزشکی دارد. در صورت جدی بودن موضوع می‌توانید به مطب دکتر برومند جهت معاینه حضوری مراجعه کنید.

تعریف ضرب دیدگی بینی

ضرب‌دیدگی بینی چیست؟

ضرب‌دیدگی بینی حالتی است که در اثر برخورد یا فشار خفیف تا متوسط به بافت نرم اطراف بینی (پوست، عضله، عروق خونی و غضروف‌های سطحی) وارد می‌شود، بدون اینکه استخوان بینی دچار ترک یا شکستگی شود. در این حالت، ساختار اسکلتی بینی سالم باقی می‌ماند.

علائم ضرب دیدگی بینی

ضرب‌دیدگی بینی معمولاً علائم خفیف‌تری نسبت به شکستگی دارد و به طور عمده به بافت نرم محدود می‌شود. مهم‌ترین نشانه‌های ضرب‌دیدگی بینی عبارت‌اند از:

تورم خفیف تا متوسط: معمولاً در اطراف پل بینی یا گونه‌ها دیده می‌شود و در عرض چند ساعت پس از ضربه ظاهر می‌گردد.

کبودی موضعی: بسته به شدت ضربه، ممکن است اطراف بینی یا زیر چشم‌ها کمی کبود شود. این کبودی معمولاً سطحی و بدون پخش‌شدگی وسیع است.

درد ملایم: بیمار ممکن است هنگام لمس بینی یا خم کردن سر، درد احساس کند، اما این درد معمولاً قابل‌تحمل است.

خونریزی بینی: ممکن است خون‌ریزی خفیف و کوتاه‌مدت وجود داشته باشد که معمولاً با اقدامات ساده مانند خم کردن سر به جلو متوقف می‌شود.

احتقان و گرفتگی بینی: به دلیل التهاب بافت‌های داخلی بینی، ممکن است بیمار احساس کند راه تنفس کمی تنگ شده است.

بدون تغییر شکل ظاهری: در ضرب‌دیدگی، فرم بینی حفظ می‌شود و هیچ انحراف یا کجی در ساختار آن مشاهده نمی‌شود.

عدم وجود صدای خرد شدن: برخلاف شکستگی، در ضرب‌دیدگی هنگام لمس یا حرکت بینی صدایی به گوش نمی‌رسد.

درمان ضرب دیدگی بینی

ضرب‌دیدگی بینی اغلب نیازی به درمان پیچیده پزشکی ندارد و معمولاً با مراقبت‌های خانگی بهبود می‌یابد. با این حال، رعایت برخی نکات و استفاده از روش‌های مناسب می‌تواند روند بهبودی را تسریع کند، از عوارض احتمالی جلوگیری نماید و میزان درد و ناراحتی را به حداقل برساند.

برای تسریع در بهبودی ضرب‌دیدگی بینی، مصرف مایعات کافی، پرهیز از مصرف دخانیات، و داشتن تغذیه سالم سرشار از ویتامین C (برای ترمیم بافت) نیز بسیار مفید است. بدن برای ترمیم آسیب‌های بافت نرم نیاز به مواد مغذی دارد و سبک زندگی سالم می‌تواند روند بهبودی را تا حد زیادی بهبود بخشد. انجام و رعایت موارد زیر می‌تواند کمک کند:

۱. استفاده از کمپرس سرد

استفاده از کمپرس سرد یا یخ پیچیده‌شده در پارچه نازک، در ساعات ابتدایی پس از ضربه، کمک زیادی به کاهش تورم و جلوگیری از گسترش کبودی می‌کند. این کمپرس باید در فواصل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه‌ای روی بینی قرار گیرد و از تماس مستقیم یخ با پوست خودداری شود تا از آسیب‌های پوستی جلوگیری شود.

۲. استراحت و اجتناب از فعالیت‌های شدید

در روزهای ابتدایی پس از ضربه، استراحت کافی و پرهیز از فعالیت‌های بدنی، به‌ویژه ورزش‌های برخوردی یا هر نوع فعالیتی که ممکن است ضربه‌ای مجدد به بینی وارد کند، ضروری است. فعالیت زیاد می‌تواند باعث افزایش التهاب و درد شود.

۳. بالا نگه داشتن سر هنگام خواب

بالا نگه داشتن سر هنگام خواب، به کاهش جریان خون به سمت صورت کمک کرده و تورم را کاهش می‌دهد. توصیه می‌شود هنگام خواب، از بالش اضافی برای بالا بردن سر و شانه استفاده شود.

۴. مصرف داروهای ضد التهاب و مسکن

برای کنترل درد و التهاب می‌توان از داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد. ایبوپروفن علاوه بر خاصیت مسکن، خاصیت ضد التهابی نیز دارد که در کاهش تورم موثر است. با این حال، از مصرف آسپرین باید پرهیز شود، زیرا ممکن است خونریزی را تشدید کند.

۵. اجتناب از فین کردن شدید

در صورت احساس گرفتگی بینی، بیمار نباید بینی خود را با شدت فین کند؛ زیرا این کار می‌تواند منجر به افزایش فشار داخلی و خونریزی شود. به جای آن، می‌توان از بخور یا اسپری سالین برای نرم شدن مخاط بینی و بهبود تنفس استفاده کرد.

۶. بررسی مداوم علائم و مراجعه در صورت بدتر شدن وضعیت

اگرچه ضرب‌دیدگی بینی معمولاً خفیف است، اما بیمار باید علائم خود را زیر نظر داشته باشد. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:

  • افزایش درد یا تورم پس از چند روز
  • تغییر شکل ظاهری بینی
  • خونریزی مداوم یا تکرارشونده
  • دشواری در تنفس
  • ترشح مایع شفاف از بینی (احتمال نادر لیک مایع مغزی نخاعی)

۷. مراجعه به پزشک برای اطمینان از عدم شکستگی پنهان

در برخی موارد، ضرب‌دیدگی ممکن است همراه با ترک‌های ریز در استخوان باشد که در ظاهر مشهود نیستند. اگر درد ادامه‌دار باشد یا ظاهر بینی طبیعی به نظر نرسد، مراجعه به پزشک برای معاینه فیزیکی یا حتی تصویر‌برداری تشخیصی توصیه می‌شود.

تعریف شکستگی بینی

شکستگی بینی چیست؟

شکستگی بینی زمانی رخ می‌دهد که استخوان بینی (معمولاً استخوان‌های بینی یا تیغه وسطی) دچار ترک یا شکست کامل شود. این وضعیت معمولاً به دنبال ضربات شدید مانند تصادف، نزاع فیزیکی، یا سقوط از ارتفاع اتفاق می‌افتد.

علائم شکستگی بینی

  • درد شدید و ممتد
  • تورم زیاد و سریع در ناحیه بینی
  • تغییر شکل ظاهری بینی (کج شدن، فرورفتگی یا برآمدگی غیرعادی)
  • خونریزی مکرر یا شدید از بینی
  • کبودی عمیق به‌ویژه اطراف چشم‌ها (اصطلاحاً “چشم پاندا”)
  • صدای خرد شدن یا “ترق‌ترق” هنگام لمس بینی
  • دشواری در تنفس از طریق بینی
  • ترشح مایع شفاف از بینی (در موارد نادر، نشانه‌ی آسیب به جمجمه)

درمان شکستگی بینی

درمان شکستگی بینی بستگی زیادی به شدت و نوع شکستگی دارد. گاهی تنها یک ترک سطحی در استخوان بینی به وجود می‌آید که نیاز به درمان خاصی ندارد، اما در بسیاری از موارد، استخوان‌ها یا غضروف‌های بینی جابه‌جا شده و نیاز به مداخله پزشکی وجود دارد. اقدام به‌موقع در درمان شکستگی بینی نقش بسیار مهمی در حفظ عملکرد تنفسی و ظاهر طبیعی بینی ایفا می‌کند.

۱. ارزیابی اولیه توسط پزشک متخصص

اولین مرحله از درمان شکستگی بینی، مراجعه به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) یا جراح پلاستیک صورت است. پزشک با بررسی بالینی و در صورت نیاز، تصویربرداری (مانند رادیوگرافی یا CT scan) نوع و شدت شکستگی را مشخص می‌کند. در صورتی که تورم زیاد باشد، ممکن است پزشک بخواهد چند روز صبر کند تا تورم کاهش یابد و بتوان ارزیابی دقیق‌تری انجام داد.

۲. جااندازی بینی (Reduction)

جااندازی استخوان بینی در صورت جابه‌جایی، مرحله‌ای حساس و مهم در درمان شکستگی است. این عمل معمولاً در یکی از دو شکل زیر انجام می‌شود:

  • جااندازی بسته (Closed Reduction): در این روش، بدون ایجاد برش، استخوان‌های جابه‌جا شده به موقعیت اصلی خود بازگردانده می‌شوند. این کار معمولاً با بی‌حسی موضعی یا آرام‌بخشی انجام می‌شود و مناسب شکستگی‌های ساده و تازه است (تا ۷ الی ۱۰ روز بعد از آسیب).
  • جااندازی باز (Open Reduction): در مواردی که آسیب شدید است، استخوان‌ها به‌طور قابل‌توجهی جابه‌جا شده‌اند، یا شکستگی همراه با آسیب به تیغه بینی یا غضروف‌ها است، نیاز به جراحی باز وجود دارد. در این روش، با ایجاد برش‌هایی کوچک، استخوان‌ها و غضروف‌ها به دقت بازسازی می‌شوند.

۳. استفاده از آتل یا محافظ بینی

پس از جااندازی، معمولاً از یک آتل خارجی یا اسپلینت بینی استفاده می‌شود تا استخوان‌ها در موقعیت صحیح باقی بمانند و از آسیب مجدد جلوگیری شود. در برخی موارد، تامپون یا اسپلینت داخلی نیز در داخل بینی قرار داده می‌شود، به‌ویژه اگر تیغه بینی نیاز به حمایت داشته باشد.

۴. مصرف دارو

پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل درد، کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت تجویز کند. این داروها شامل موارد زیر هستند:

  • داروهای مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن
  • آنتی‌بیوتیک در صورت وجود زخم باز یا قرار دادن تامپون
  • اسپری‌های بینی برای کاهش گرفتگی و التهاب (در کوتاه‌مدت)

۵. مراقبت‌های بعد از درمان

  • پرهیز از فعالیت‌های شدید، ورزش‌های برخوردی و خم شدن ناگهانی
  • اجتناب از فین کردن محکم یا فشار به بینی
  • استفاده از کمپرس سرد در ۴۸ ساعت اول برای کاهش تورم
  • بالا نگه داشتن سر هنگام خواب برای کنترل التهاب
  • مراجعه منظم به پزشک برای ارزیابی روند بهبودی

۶. جراحی زیبایی یا ترمیمی (در صورت نیاز)

در برخی بیماران، حتی پس از جااندازی موفق، ممکن است تغییراتی در شکل بینی باقی بماند یا مشکلات تنفسی ایجاد شود. در این موارد، پس از گذشت چند ماه از آسیب اولیه، می‌توان از جراحی رینوپلاستی یا سپتوپلاستی برای اصلاح ساختار و عملکرد بینی استفاده کرد.

مقایسه جامع بین ضرب‌دیدگی و شکستگی بینی

با وجود اینکه ضرب‌دیدگی و شکستگی بینی هر دو در اثر وارد آمدن ضربه به این ناحیه ایجاد می‌شوند، اما تفاوت‌های قابل‌توجهی از نظر شدت آسیب، علائم ظاهری، نیاز به درمان و عوارض احتمالی دارند. آگاهی از این تفاوت‌ها به بیماران کمک می‌کند تا در مواقع آسیب‌دیدگی، بهتر تشخیص دهند که آیا وضعیت‌شان نیاز به مراقبت‌های خانگی دارد یا مداخله پزشکی فوری.

در جدول زیر، به مقایسه دقیق و شفاف این دو نوع آسیب پرداخته‌ایم تا درک آن برای شما آسان‌تر شود:

ویژگی‌ها ضرب‌دیدگی بینی شکستگی بینی
شدت آسیب خفیف تا متوسط متوسط تا شدید
ساختار استخوانی سالم دچار ترک یا شکستگی
تغییر شکل بینی ندارد دارد (کج شدن یا فرورفتگی)
درد ملایم تا متوسط شدید و ممتد
خونریزی ممکن است خفیف باشد معمولاً زیادتر و مکرر
درمان مراقبت خانگی نیاز به مداخله پزشکی و احتمال جراحی
مدت زمان بهبودی ۳ تا ۷ روز ۲ تا ۴ هفته یا بیشتر

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در بسیاری از موارد، افراد تصور می‌کنند که آسیب وارده به بینی خفیف است و به‌مرور زمان برطرف خواهد شد، اما نادیده گرفتن برخی علائم هشداردهنده می‌تواند منجر به مشکلات جدی‌تری مانند کجی دائمی بینی، انسداد تنفسی یا حتی عفونت‌های عمیق شود. بنابراین، تشخیص به‌موقع و مراجعه به پزشک متخصص، نه‌تنها از عوارض آینده پیشگیری می‌کند، بلکه امکان ترمیم مناسب و حفظ زیبایی بینی را نیز فراهم می‌سازد.

اگر کوچک‌ترین تردیدی در مورد نوع آسیب وجود دارد، مراجعه به پزشک بهترین و مطمئن‌ترین تصمیم است. دکتر برومند، متخصص گوش، حلق و بینی و جراح بینی می‌تواند با ارزیابی دقیق، بهترین مسیر درمانی را برای شما تعیین کند. رسیدگی زودهنگام زیر نظر متخصص، کلید اصلی جلوگیری از مشکلات ماندگار و تضمین سلامت و زیبایی بینی شماست. به صورت کلی اگر پس از ضربه به بینی با موارد زیر مواجه شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

  • تغییر شکل ظاهری بینی
  • خونریزی متوقف‌نشدنی
  • کبودی شدید زیر چشم‌ها
  • ترشح مایع شفاف از بینی
  • مشکلات شدید در تنفس
  • درد مداوم و غیرقابل تحمل

عوارض ناشی از درمان‌نکردن شکستگی بینی

  • کجی دائم بینی و اختلال در زیبایی چهره
  • انسداد مزمن بینی و اختلال در تنفس
  • عفونت داخل بینی یا سینوس‌ها
  • آسیب به تیغه بینی (سپتوم)
  • نیاز به جراحی‌های پیچیده‌تر در آینده

اگرچه ضرب‌دیدگی و شکستگی بینی در ظاهر ممکن است مشابه به نظر برسند، اما تفاوت‌های زیادی در شدت آسیب، علائم و نحوه درمان آن‌ها وجود دارد. تشخیص درست این دو وضعیت اهمیت فراوانی دارد، چرا که درمان نادرست یا تأخیر در مراجعه می‌تواند به عوارض جدی منجر شود. در صورت شک به شکستگی، بهتر است هر چه سریع‌تر توسط پزشک متخصص ارزیابی شوید.

سایر مطالب مرتبط

مشاوره آنلاین، مستقیم با دکتر برومند

از طریق واتس اپ سوال بپرسید و در صورت تمایل، عکس خود را برای ارزیابی دقیق‌تر ارسال کنید.

مشاوره رایگان در واتساپ
دکتر پیمان برومند
دکتر پیمان برومند
جراح و متخصص گوش، حلق و بینی | فلوشیپ فوق‌تخصصی جراحی بینی و زیبایی صورت، بیش از 20 سال تجربه جراحی زیبایی بینی و سایر جراحی‌های گوش، حلق و بینی، بالغ بر 5 هزار عمل جراحی بینی و زیبایی صورت
guest
18 نظرات
تازه‌ترین
قدیمی‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
ترنم
ترنم
آذر 6, 1404 12:20

سلام خسته نباشید
دختر ۶ساله من از میله بارفیکس افتاده ودماغ و پایین چشمش ورم کرده ویکم کبود شده اما درد خفیف داره بیشتر تو حرکت.ایا دماغش شکسته .سرشم یکم درد می‌کنه.

مرضیه حبیب زاده
مرضیه حبیب زاده
آبان 20, 1404 13:56

سلام وقت بخیر من سال ۹۳پولیپ بینی جراحی کردم فقط اوایل کمی خونریزی داشته ولی الان یک هفته میشه هر روز خونریزی داره وبه سختی بند میاد فقط سمت چپ بینی من خونریزی میکنه وشدیده ممکنه خطرناک باشه؟

طاها
طاها
آبان 19, 1404 17:09

سلام آقای دکتر وقت بخیر. ببخشید جسارتاً من امروز وسط بازی پاشنۀ یکی خورد رو بینیم ولی خونی ازش نیومد و فقط درد شدید بعد از اون دردش کم شد ولی سمت چپ اون تا حدودی ورم داره و احساس میکنم بینیم گرفته شده. هنگام لمس هم درد زیادی ندارم و قابل تحمل و خفیف هست. باوضعیت امکان شکستگی در بینی من هستیا ضرب خورده؟

باران
باران
مهر 13, 1404 23:02

سلام وقت بخیر من الان ۵ روزی میشه که بینیم ضربه خورده و زمانی که ضربه خورد خون دماغ شدم بعدم تموم شد الان نه ورم داره نه درد فقط وقتی به بینیم دست میزنم صدا میده ، آیا شکستگی هست
چون نه درد دارم نه تروم و کلا هیچی

حسینی
حسینی
شهریور 9, 1404 10:20

من بینیم شکسته رفتم دکتر گفت یک هفته بعد بیا برای معاینه مجدد ورمت بخوابه ولی دیدم نوشتید ۷ تا ۹ روز بعد باید جا بندازیم. من یک هفته دیگه میشه ۹ روز که بینیم شکسته. دیر نمیشه برای جاانداختن ؟

ستاره
ستاره
تیر 25, 1404 18:25

سلام. اقای دکتر من بینیم ۳.۴ روز میشه که شکسته میتونم الان عمل زیبایی انجام بدم ؟

مصطفی
مصطفی
خرداد 18, 1404 09:50

سلام من توی باشگاه بودم که دست یکی از دوستام محکم خورد توی بینیم اون لحظه درد داشتم تا نیم ساعت اما شدید نبود و بعد از یک روز یکم آبریزش داشتم و بعدم یکم نفس کشیدن سخت بود که رفع شده و الان بعد ۴ روز بینیم انگار زخمه (نمیدونم برای اونه یا جوشه)ممکن هست که بینیم نیاز به مراجعه به پزشک داشته باشه؟؟ 

Razieh Beiranvand
Razieh Beiranvand
خرداد 10, 1404 17:01

سلام آقای دکتر خسته نباشید میخواستم بگم اگر بینی خون ازش نیاد ینی ضرب دیده ینی نشکسته ؟

امیر علی
امیر علی
اردیبهشت 18, 1404 12:53

سلام آقای دکتر تو صورت برادرم توپ خورده ، خورده توی دماغش خیلی درد داره خون ازش نیومده اما یکم حس میکنیم کج شده معلوم هست بینیش شکسته یا صرفا ضربه خورده؟